CDMA ve GSM Arasındaki Fark Nedir? Bugün Hâlâ Önemli mi?

CDMA ve GSM arasındaki fark nedir? İkisi de bir mobil şebekenin radyo sinyalini birçok telefon arasında paylaştırmasının eski (2G ve 3G) yollarıdır. GSM her görüşmeye kendi zaman dilimini verir ve hesabını bir…

Bu sayfada

9 bölüm
CDMA ve GSM Arasındaki Fark Nedir? Bugün Hâlâ Önemli mi?

CDMA ve GSM arasındaki fark nedir? İkisi de bir mobil şebekenin radyo sinyalini birçok telefon arasında paylaştırmasının eski (2G ve 3G) yollarıdır. GSM her görüşmeye kendi zaman dilimini verir ve hesabını bir SIM kartta tutar. CDMA ise herkesin aynı frekansları aynı anda kullanmasına izin verir ve görüşmeleri benzersiz bir kodla birbirinden ayırır. İlk CDMA telefonların çoğunda SIM kart hiç yoktu. Türkiye'deki operatörler GSM ailesini kullandı. CDMA ise en çok ABD'de yaygındı: Verizon, Sprint ve UScellular CDMA, AT&T ve T-Mobile GSM şebekesi işletiyordu.

Bugün ABD'deki büyük CDMA şebekeleri kapalı, 2G ve 3G de birçok ülkede kapanıyor. Yani telefonunun yeni bir operatörde ya da yurt dışında çalışıp çalışmayacağını merak ediyorsan asıl sorular şunlar: 4.5G (LTE) ve 5G desteği, 4.5G üzerinden arama (VoLTE), kilidi açık bir telefon ve eSIM. Bu rehberde ikisini de bulacaksın: CDMA ve GSM'in temelleri ve bugün neyi kontrol etmen gerektiği.

CDMA ve GSM arasındaki fark: kısaca

  • Şebekeyi nasıl paylaşırlar: GSM her radyo kanalını zaman dilimlerine böler, böylece sekiz kullanıcıya kadar aynı kanalı sırayla kullanır. CDMA ise tüm kullanıcıların aynı spektrumu aynı anda paylaşmasına izin verir ve onları kodlarla ayırır (Qualcomm: The Evolution of Mobile Technologies).
  • SIM kart: GSM telefonlar hep SIM kart kullandı, yani numaranı kilidi açık başka bir telefona taşıyabiliyordun. CDMA telefonların çoğu ise hesabını telefonun kendisinde tutuyordu, bu yüzden telefon değiştirmek operatör üzerinden yapılıyordu.
  • Nerede kullanıldılar: GSM Avrupa'da başladı ve dünyanın büyük bölümünde standart oldu. CDMA ağırlıklı olarak ABD'de ve birkaç başka ülkede kullanıldı.
  • Sonra ne oldu: GSM şebekeleri 3G'ye (UMTS, diğer adıyla WCDMA), CDMA şebekeleri ise CDMA2000 ve EV-DO'ya geçti. Sonra iki aile de aynı 4G standardında, LTE'de buluştu.
  • Bugün: ABD'deki büyük CDMA şebekeleri kapandı, GSM (2G) ve 3G şebekeleri de birçok ülkede kapatılıyor. Modern telefonlar, hangi şebekeyle başlamış olursa olsun, SIM kart veya eSIM ile 4G LTE ve 5G kullanır.

CDMA nedir?

CDMA, Code Division Multiple Access yani Kod Bölmeli Çoklu Erişim demektir. Birçok telefonun aynı frekansları aynı anda kullanmasını sağlayan bir yöntemdir: her görüşme benzersiz bir kod alır ve şebeke o kodla görüşmeyi ayırt eder. CDMA'yı cep telefonları için Qualcomm geliştirdi. Standardı IS-95, cdmaOne adıyla satıldı ve ilk ticari şebeke Aralık 1995'te açıldı (Qualcomm).

CDMA şebekesi nedir?

CDMA şebekesi, aramalar ve veri için CDMA teknolojisiyle çalışan mobil şebekedir: önce cdmaOne (2G), sonra CDMA2000 ve EV-DO (3G). ABD'de CDMA şebekeleri Verizon, Sprint ve UScellular'a aitti. Bu operatörler 4G LTE şebekeleri de kurdu ve bugün çalışan (ya da başka şebekelerle birleşen) şebekeler bunlar.

CDMA operatörü nedir?

CDMA operatörü, CDMA şebekesi işleten bir mobil operatördü, örneğin Verizon veya Sprint. İnsanlar "operatörüm CDMA mı?" diye sorduğunda aslında başka yerden alınmış bir telefonun o operatörde çalışıp çalışmayacağını öğrenmek istiyordu. Eski CDMA operatörleri sadece onayladıkları ve kaydettikleri telefonları kabul ediyordu.

"CDMA telefon" ne demek?

CDMA telefon, CDMA şebekelerinde çalışmak için üretilmiş telefondur. Çoğunda SIM kart yoktu: numaran telefonun kendisine bağlıydı. Bu yüzden operatör değiştirmek çoğu zaman yeni bir telefon almak demekti. CDMA operatörleri 4G LTE'ye geçince telefonları da SIM kart kullanmaya başladı, çünkü LTE SIM kullanır. Bugün "CDMA SIM kart" diye bir şey görürsen, bu sadece 4G veya 5G şebekesi için bir SIM karttır.

GSM nedir?

Tren yaklaşırken peronda telefonundan mesaj yazan bir adam

GSM, Global System for Mobile Communications yani Küresel Mobil İletişim Sistemi demektir. Türkçede çoğu zaman "ci-es-em" diye okunur. Üzerindeki çalışmalar 1980'lerin başında Avrupa'da, GSM'e adını veren Groupe Spécial Mobile adlı bir grupta başladı. Çalışmalar daha sonra Avrupa standart kuruluşu ETSI'ye geçti (3GPP: GSM Specifications).

GSM, zaman dilimleriyle çalışan bir 2G şebekesidir: bir radyo kanalını sekiz kullanıcıya kadar paylaşır ve her biri sırayla kullanır. SIM kartı da GSM getirdi. Numaran ve hesabın SIM'de durur, yani SIM'i kilidi açık başka bir telefona takıp numaranı koruyabilirsin. Bugün de fiziksel SIM ve eSIM ile aynen böyle çalışıyor. Ayrıntılar için SIM kartını başka bir telefona takabilir misin yazımıza bak.

Türkiye'de "GSM" kelimesi günlük dilde cep hattı anlamında da kullanılır: GSM operatörü, GSM numarası gibi. Yani "telefon ve GSM farkı" diye soruyorsan: telefon cihazın kendisi, GSM ise o cihazın bağlandığı mobil şebeke teknolojisidir.

"GSM only, no CDMA" ne demek?

Bu ifadeyi hâlâ ikinci el veya yurt dışından gelen telefon ilanlarında görürsün. Telefonun AT&T ve T-Mobile gibi GSM operatörlerinde çalıştığı, ama Verizon veya Sprint'in eski CDMA şebekelerinde çalışmadığı anlamına geliyordu. Bugün o CDMA şebekeleri yok, yani bu etiket sana pek bir şey söylemez. Önemli olan, telefonun operatörünün 4.5G ve 5G bantlarını ve VoLTE'yi destekleyip desteklemediğidir. Bunu öğrenmenin en güvenli yolu aşağıdaki adımlar.

Türkiye'de ve ABD'de GSM ve CDMA operatörleri: hangi şebekeye ne oldu?

Türkiye'deki durum ve ABD'ye gidecekler için kısa bir özet:

  • Turkcell (GSM): Turkcell, resmi faaliyet raporunda 1998'de 25 yıllık bir GSM lisansı aldığını ve Türkiye'de GSM şebekesi kurup işlettiğini yazıyor (Turkcell, SEC raporu). Turkcell'e göre VoLTE olmayan bir cihaz aramayı başlatmak için 4.5G'den 3G'ye geçiyor (Turkcell: HD Ses ve Video Arama).
  • Türk Telekom: Türk Telekom, 4.5G'ye bağlı olmadığında görüşmelerin 3G veya 2G şebekesi üzerinden yapılabileceğini yazıyor (Türk Telekom: HD+ Görüşme).
  • Vodafone Türkiye: Vodafone, HD Ses (VoLTE) ile sesi 4.5G üzerinden iletiyor (Vodafone: HD Ses Teknolojisi).
  • Kapatma tarihi: BTK'ya göre telefonlar 2G, 3G ve 4.5G arasında otomatik olarak geçiş yapıyor (BTK: 4.5G ve Cihazlar). Ekim 2026 itibarıyla BTK'nın, Turkcell'in, Vodafone'un ve Türk Telekom'un resmi sayfalarında açıklanmış bir 2G veya 3G kapatma tarihi bulamadık.
  • ABD'ye gidiyorsan: Verizon 3G CDMA şebekesini 2022 sonunda kapattı. 31 Aralık 2022'den beri 3G telefonları ve VoLTE desteklemeyen 4G telefonları desteklemiyor (Verizon, Verizon Prepaid). Sprint 1 Nisan 2020'de T-Mobile ile birleşti (T-Mobile) ve 3G CDMA şebekesi 31 Mart 2022'de kapandı. T-Mobile 3G UMTS şebekesini 1 Temmuz 2022'de kapattı ve aynı sayfada 2G GSM şebekesinin kapanış tarihi olarak 3 Ağustos 2026'yı gösteriyor (T-Mobile: Network Evolution). AT&T 3G şebekesini Şubat 2022'de kapattı (AT&T yatırımcı raporu). UScellular 3G CDMA şebekesini 2024'ün ilk çeyreğinde kapattı (UScellular raporu) ve kablosuz işi 1 Ağustos 2025'te T-Mobile'a geçti (T-Mobile).

Yani GSM mi CDMA mı sorusu artık hangi operatörü kullanabileceğine karar vermiyor. Türkiye'de de ABD'de de önemli olan 4.5G (LTE), 5G, VoLTE ve SIM kart ya da eSIM.

Telefonum GSM mi, CDMA mı?

Telefonun 4G LTE (Türkiye'de 4.5G) destekliyorsa SIM kart veya eSIM kullanır ve GSM mi CDMA mı sorusu artık pek önemli değil. Bunun yerine şunları kontrol et:

  1. IMEI numaranı bul. Arama ekranına *#06# yaz ya da telefonunun ayarlarına bak: iPhone'da Ayarlar > Genel > Hakkında, Android'de genellikle Ayarlar > Telefon hakkında.
  2. Telefonunu kontrol ettir. Türkiye'de e-Devlet'teki IMEI Sorgulama hizmetiyle telefonunun yasal yollarla ithal edilip edilmediğini ve kayıp ya da çalıntı olup olmadığını öğrenebilirsin. Operatörünün VoLTE sayfasında da hangi cihazların desteklendiğini görürsün. Turkcell ve Vodafone uyumlu cihaz ve güncel yazılım istiyor, Türk Telekom ayrıca cihazın Türkiye garantili olmasını şart koşuyor.
  3. Başka bir operatörün SIM'ini veya eSIM'ini kullanmak istiyorsan telefonunun kilidinin açık olduğundan emin ol. iPhone'da Ayarlar > Genel > Hakkında'ya git: Operatör Kilidi'nin yanında "SIM sınırlaması yok" yazıyorsa kilidi açıktır (Apple: iPhone'unuzun kilidini açma). İşte telefonunun kilidini nasıl açarsın.

CDMA telefonlar hâlâ çalışır mı?

ABD'deki büyük şebekelerde hayır. Bir 3G CDMA telefon ya da sadece 3G üzerinden arama yapabilen bir 4G telefon, şebekeler kapanınca hizmeti kaybetti. Verizon'a göre bu telefonlarda aramalar (911 dahil), SMS ve internet çalışmayı bıraktı. Bu sadece CDMA'yı etkilemedi: AT&T 3G'yi kapattığında VoLTE desteklemeyen bazı 4G telefonlar da etkilendi ve AT&T'nin kendi örnek listesinde iPhone 5s de var (AT&T: 3G kapanışının 4G cihazlara etkisi).

Elinde hâlâ eski bir CDMA telefon varsa uygulamalar için Wi-Fi'da kullan ya da VoLTE destekleyen bir 4G veya 5G telefonla değiştir.

2G ve 3G kapanıyor: VoLTE neden önemli?

CDMA ve GSM hikâyesi bitiyor, çünkü operatörler frekanslarını 4G ve 5G için yeniden kullanıyor. Türkiye'de 2G ve 3G hâlâ açık ve arama için yedek şebeke görevi görüyor. Turkcell'in ve Türk Telekom'un sayfaları, 4.5G'de arama yapamayan bir telefonun aramayı 3G'ye (Türk Telekom'da 3G veya 2G'ye) geçerek yaptığını gösteriyor.

İşte bu yüzden VoLTE (Voice over LTE) önemli. 2G ve 3G'nin olmadığı bir şebekede 4G üzerinden arama yapamayan bir telefon normal arama hiç yapamaz. ABD'de Verizon, VoLTE desteklemeyen 4G telefonları bu yüzden artık desteklemiyor. Türkiye'deki operatörler VoLTE'yi farklı adlarla sunuyor:

  • Turkcell: HD Ses ve Video Arama (VoLTE). 4.5G uyumlu SIM kart ve 4.5G aboneliği gerekiyor (Turkcell).
  • Vodafone: HD Ses Teknolojisi (VoLTE). 4.5G aboneliğini, 4545'e ücretsiz "4.5G" SMS'i göndererek kontrol edebilirsin (Vodafone).
  • Türk Telekom: HD+ Görüşme (VoLTE). Önce 5555'e "4.5G", sonra "VOLTE" yazıp SMS göndererek açabilirsin (Türk Telekom).

iPhone'da VoLTE'yi kontrol etmek için Ayarlar > Hücresel > Hücresel Veri Seçenekleri'ne git. Operatörüne bağlı olarak orada Ses ve Veri (VoLTE) gibi seçenekler görürsün (Apple: hücresel veri ayarları). Android'de mobil ağ ayarlarında VoLTE veya HD ses seçeneğini ara. Emin değilsen operatörünün VoLTE sayfasındaki cihaz listesine bak.

Telefonum yurt dışında çalışır mı? Seyahatten önce neleri kontrol etmelisin

Şehirde bir bankta oturup akıllı telefonunu kullanan sırt çantalı bir gezgin

Eskiden seyahatten önce ilk bakılan şey CDMA mı GSM mi sorusuydu. Bugün bunun yerine şu listeye göz at:

  • 4G ve 5G: yeni akıllı telefonların hepsi 4G LTE destekler. Telefonun sadece 2G veya 3G kullanıyorsa bu şebekeleri kapatmış ülkelerde hiç çalışmayabilir.
  • Kendi numaranla arama: yurt dışında 4G üzerinden arama, operatörüne ve yerel şebekeye bağlı. Kendi numaranla araman gerekiyorsa operatörüne, gideceğin ülkede dolaşımdayken aramaların çalışıp çalışmadığını sor.
  • Kilidi açık telefon: operatöre kilitli bir telefon sadece o operatörün SIM'i veya eSIM'iyle çalışır. İşte bir telefonun operatöre kilitli olması ne anlama gelir.
  • eSIM desteği: eSIM ile fiziksel SIM'ini değiştirmeden bir seyahat veri paketi ekleyebilirsin. Telefonunun listede olup olmadığını eSIM destekli cihazlar listesinden kontrol et.

Seyahat eSIM'i nerede devreye girer?

Telefonunun kilidi açıksa ve eSIM destekliyorsa, yola çıkmadan önce bir seyahat eSIM'i yükleyebilir ve indiğinde veri için yerel 4G şebekelerini kullanabilirsin. Arama ve SMS için Türk hattını tut, ücret ödememek için de onun veri dolaşımını kapat. SimOptions seyahat eSIM'leri yalnızca veri içerir: mobil veri alırsın ama telefon numarası yoktur, yani WhatsApp veya FaceTime gibi uygulamalarla ararsın. Örneğin ABD eSIM'imiz AT&T'nin 4G/LTE şebekesini kullanır.

Avrupa'ya mı gidiyorsun? Bu yalnızca veri içeren paket, Birleşik Krallık ve İsviçre dahil 34 ülkeyi kapsar. Uçmadan önce evde Wi-Fi üzerinden kurabilirsin.

Başka bir yere mi gidiyorsun? Gideceğin yer için yalnızca veri içeren bir eSIM seç ve yola çıkmadan önce yükle.

ABD, Meksika ve Asya paketleri gösteriliyor · yalnızca veri içeren eSIM'ler, telefon numarası yok · Gideceğin yer için eSIM'i bul

Sıkça Sorulan Sorular

GSM ile CDMA arasındaki fark nedir?

GSM her radyo kanalını kullanıcılara zaman dilimleri vererek paylaştırır ve SIM kart kullanır. CDMA tüm kullanıcıların aynı frekansları aynı anda paylaşmasına izin verir ve onları kodlarla ayırır. CDMA telefonların çoğunda SIM yoktu. İkisi de yerini 4G LTE ve 5G'ye bırakan eski 2G ve 3G teknolojileridir.

CDMA nedir, CDMA şebekesi ne demek?

CDMA, Kod Bölmeli Çoklu Erişim demektir. CDMA şebekesi, 2G ve 3G hizmeti için bu teknolojiyi kullanan mobil şebekedir. ABD'de Verizon, Sprint ve UScellular CDMA şebekesi işletiyordu. Üçü de kapatıldı.

GSM nedir, ne işe yarar?

GSM, Küresel Mobil İletişim Sistemi demektir ve Türkçede "ci-es-em" diye okunur. Mobil aramalar için geliştirilmiş 2G şebeke standardıdır ve SIM kartı getirmiştir. Türkiye'de günlük dilde mobil hat ve operatör anlamında da kullanılır.

Turkcell, Vodafone ve Türk Telekom GSM mi, CDMA mı?

Türkiye'deki operatörler GSM ailesini kullanır: Turkcell kendi raporunda GSM şebekesi işlettiğini yazıyor. Bugün üç operatör de 4.5G (LTE) sunuyor ve VoLTE ile aramaları 4.5G üzerinden taşıyor. 2G ve 3G arama için yedek olarak hâlâ açık.

ABD'deki Verizon ve T-Mobile GSM mi, CDMA mı?

Verizon 2G ve 3G için CDMA kullandı ve bu şebekeyi 2022 sonunda kapattı. T-Mobile GSM kullandı. CDMA kullanan Sprint 2020'de T-Mobile ile birleşti ve CDMA şebekesi 2022'de kapandı. Bugün ikisi de SIM kart ve eSIM ile 4G LTE ve 5G işletiyor.

Yurt dışına giderken GSM mi, CDMA telefon mu gerekir?

İkisi de değil. Gereken şey 4G LTE (ve mümkünse 5G) destekleyen, arama için VoLTE'si olan, kilidi açık bir telefon. Seyahat eSIM'i kullanmak istiyorsan telefonun eSIM de desteklemeli.

eSIM GSM ile mi, CDMA ile mi çalışır?

eSIM dijital bir SIM karttır. Fiziksel SIM gibi bugünün 4G ve 5G şebekelerinde çalışır. Seyahat eSIM'leri 4G veya 5G üzerinden bağlanır, yani eski CDMA ve GSM farkı burada geçerli değil.

SimOptions uygulamasıyla çok daha kolay!

eSIM'inizi kolayca satın alın, kurun, takip edin ve yükleyin

App Store’dan indirinGoogle Play’den alın

Biriyle mi seyahat ediyorsun?

Bu rehberi seyahat grubuna gönder

Böylece herkes uçuştan önce doğru eSIM'i seçer.

Bu rehberi paylaş

CDMA ve GSM Arasındaki Fark Nedir? Bugün Hâlâ Önemli mi?