Evet, kendi kullanımın için reçeteli ilaçlarla genelde yurt dışına seyahat edebilirsin. Ama reçeteli ilaçlarla yurt dışına seyahat etmenin kuralları gittiğin ülkeye göre değişir ve Türkiye'de serbest olan bir ilaç orada kısıtlı, hatta yasak olabilir. İlaçlarını orijinal kutularında tut, reçetenin bir kopyasını ve doktor raporunu yanına al, sadece seyahat için gereken miktarı götür. İlacında güçlü bir ağrı kesici, bir DEHB ilacı ya da bazı kaygı veya uyku ilaçları gibi kontrole tabi bir madde varsa, uçmadan çok önce gideceğin ülkenin büyükelçiliğine sor. Önceden izin veya onay alman gerekebilir.
Bu rehber, yapman gereken kontrolleri, yanına alman gereken belgeleri ve gezginlerin en çok sorduğu ülkelerdeki kuralları anlatıyor. Pratik seyahat bilgisidir, tıbbi tavsiye değildir. Kendi tedavin için doktoruna veya eczacına danış.
Reçeteli ilaçlarla yurt dışına seyahatin kuralları, kısaca
Her ülke kendi kurallarını koyar, ama resmi tavsiyelerin çoğu aynı birkaç noktaya çıkar:
- Önce kuralları kontrol et: gideceğin ülkeye ve aktarma yaptığın her ülkeye bak.
- Orijinal ambalaj: her ilacı eczaneden aldığın etiketli kutusunda tut.
- Belgeler: reçetenin bir kopyasını ve doktorundan bir rapor ya da mektup taşı.
- Makul miktarlar: seyahatin boyunca yetecek kadar, gecikmelere karşı biraz da fazlasını al ve gideceğin ülkenin sınırını aşma.
- Kontrole tabi ilaçlar: sertifika, izin ya da ön onay gibi ek adımlar bekle.
- El bagajı: ilaçlarını uçakta yanında tut.
Gideceğin ülkenin kurallarını yola çıkmadan kontrol et
En güvenilir kaynak gideceğin ülkenin kendisidir. O ülkenin Türkiye'deki büyükelçiliğinin veya konsolosluğunun, ya da sağlık bakanlığının veya ilaç kurumunun web sitesine bak. "[ülke] ilaç getirme" ya da İngilizce "bringing medicines into [country]" diye aramak seni genellikle doğru sayfaya götürür. Net bir cevap bulamazsan konsolosluk bölümüne e-posta at veya telefon et ve ilacını etken madde adıyla sor.
Dışişleri Bakanlığı da aynı şeyi söylüyor: Bazı ilaçların içerdiği maddeler nedeniyle bazı ülkelere sokulması yasak. Bakanlık, götüreceğin ilaçların gideceğin ülkede kesinlikle yasak ilaçlar arasında olup olmadığını kontrol etmeni öneriyor (Dışişleri Bakanlığı: Yurt Dışına Seyahat Edeceklere Konsolosluk Rehberi).
Bakman gereken iki yer daha:
- BM'nin uyuşturucu kontrol kurulu: Uluslararası Uyuşturucu Kontrol Kurulu (INCB), kontrole tabi ilaç taşıyan yolcular hakkında her ülkenin bildirdiği kuralları toplar. Ülkelere göre düzenlemeler sayfasına bak (İngilizce).
- Aktarma yaptığın ülkeler: ABD'nin hastalık kontrol merkezi CDC, ilaçlarına orada da izin verildiğinden emin olmak için aktarma yaptığın ülkelerin büyükelçiliklerine de danışmanı öneriyor (CDC: Traveling Abroad with Medicine).
Çıktığın ülkeyi de unutma. Birleşik Krallık gibi bazı ülkelerin kontrole tabi ilaçları ülke dışına çıkarmak için de kuralları var (aşağıda daha fazlası).
Erken başla
Bazı onaylar zaman alır. CDC, yola çıkmadan en az 4 ila 6 hafta önce doktoruna veya bir seyahat sağlığı uzmanına görünmeni öneriyor. Türkiye'de Sağlık Bakanlığı'na bağlı Seyahat Sağlığı Merkezleri, seyahatten önce, özellikle aşı gerekiyorsa 4-6 hafta önceden başvurmanı öneriyor. Bu merkezlerde yanında bulunduracağın ilaçlar konusunda da bilgi alabilirsin (Seyahat Sağlığı Merkezleri). Singapur ise örneğin varıştan en az 2 hafta önce başvurmanı istiyor (HSA Singapur). İlacına gideceğin yerde izin verilmiyorsa, erken başlamak doktoruna seninle birlikte alternatiflere bakma zamanı da verir.
Haplar orijinal kutusunda mı olmalı?
Yurt dışına giderken evet, ilaçlarını eczanedeki orijinal ambalajında tut. CDC, Birleşik Krallık hükümeti ve Singapur'un sağlık kurumu bunu istiyor. Etikette adın, ilaç ve doz yazar. Böylece sınırdaki görevliler ne taşıdığını ve bunun sana ait olduğunu görür.
- Etiketli kutuyu veya şişeyi kullan: içi dökme haplarla dolu haftalık bir ilaç kutusunu görevlilerin kontrol etmesi zordur. Kullanmayı seviyorsan oraya vardığında doldur.
- Pasaportunla aynı olsun: Birleşik Krallık'ın Yunanistan seyahat tavsiyesi, reçetedeki adın pasaportundaki adla aynı olması gerektiğini söylüyor. Bu her yerde iyi bir kural.
- Prospektüsü sakla: etken maddeyi listeler. Biri ilacın neler içerdiğini sorarsa işine yarar.
Yanına alman gereken belgeler
Reçetenin bir kopyası
Tüm reçetelerinin kopyalarını, ilaçlarının etken madde adlarıyla birlikte yanına al (CDC). Bir kopyasını evdeki birine bırak ya da telefonuna fotoğrafını kaydet.
Doktorundan bir rapor veya mektup
Doktor raporu, ilacın sana tıbbi bir nedenle yazıldığını gösterir. Birleşik Krallık, ziyaretçilerden şunları içeren bir mektup taşımalarını istiyor:
- adın ve seyahat tarihlerin
- miktarları, dozları ve güçleriyle ilaçlarının listesi
- ilaçları yazan doktorun imzası
Bu liste her seyahat için iyi bir şablon (GOV.UK: Take medicine in or out of the UK). Doktorundan etken madde adlarını kullanmasını iste, örneğin Zoloft yerine sertralin. Marka adları ülkeden ülkeye değişir, etken madde değişmez.
Gerekirse bir çeviri
Yurt dışındaki görevliler Türkçe bilmeyebilir. Dışişleri Bakanlığı, reçeteli ilacının reçetesini tercihen İngilizce çevirisiyle birlikte yanında bulundurmanı öneriyor. ABD için FDA da reçetenin İngilizce bir kopyasını taşımanı öneriyor. Almanya'nın ilaç kurumu, Schengen bölgesi dışına giden yolculara kontrole tabi ilaçlar için doktorların çok dilli bir sertifika vermesini istiyor. Büyükelçilikle iletişime geçtiğinde hangi dili kabul ettiklerini sor.
İzinler ve onaylar
Gideceğin ülke senden bir izin, ithalat onayı ya da onay e-postası istediyse bunu yazdır ve valizinde değil, pasaportunla birlikte sakla.
Yurt dışına ne kadar ilaç götürebilirsin?
CDC'nin önerdiği gibi tüm seyahatine yetecek kadar, gecikmelere karşı da biraz fazlasını al. Sonra gideceğin yerdeki sınırı kontrol et, çünkü değişir. Resmi kaynaklardan bazı örnekler:
- Japonya: İthalat Onayı (Import Confirmation) olmadan en fazla 1 aylık reçeteli ilaç. Daha fazlası için evden çıkmadan başvurursun.
- Singapur: ilaç kontrole tabi madde içermiyorsa ve yasaklı değilse, onaysız en fazla 3 aylık ilaç.
- Birleşik Krallık: en fazla 3 aylık ilaç.
- Amerika Birleşik Devletleri: FDA, yabancı uyruklu kişilerin 90 günlük ilaç getirmesine izin veriyor.
CDC ayrıca birçok ülkenin bazı ilaçlar için 30 günlük miktara izin verdiğini belirtiyor. Uzun bir konaklamada, ilacını orada nasıl temin edeceğini doktorunla planla.
Kontrole tabi ilaçlar ek adım ister
Kontrole tabi ilaçlar, uluslararası uyuşturucu sözleşmelerinin denetlediği narkotik ve psikotrop maddeler içerir. Tipik örnekler morfin veya fentanil gibi güçlü ağrı kesiciler, DEHB ilaçları ve diazepam veya zolpidem gibi bazı kaygı ve uyku ilaçlarıdır. Bir ilaç bir ülkede kontrole tabi olup başka bir ülkede olmayabilir. İlacında kontrole tabi bir madde olup olmadığını doktoruna veya eczacına sor.
Schengen bölgesi içinde seyahat
Bir Schengen ülkesinde yaşıyorsan, kontrole tabi ilaçları diğer Schengen ülkelerine bir Schengen sertifikasıyla (Schengen Uygulama Sözleşmesi'nin 75. maddesine göre düzenlenir) götürebilirsin. Sertifikayı doktorun doldurur, yaşadığın ülkedeki bir sağlık kurumu da sen yola çıkmadan onaylar. En fazla 30 gün geçerlidir ve her ilaç için ayrı bir sertifika gerekir (BfArM: Travelling with narcotic drugs). Yaşadığın yerde nasıl işlediğini doktoruna veya yerel sağlık kurumuna sor. Türkiye Schengen bölgesinde değil, yani Türkiye'den yola çıkıyorsan bir sonraki başlık senin için geçerli.
Schengen bölgesi dışında seyahat
Her ülke kendi prosedürünü belirler. Bazıları izin veya ön onay ister, bazıları sadece reçete ve doktor raporu. Birkaçı belirli ilaçları reçeteyle bile tamamen yasaklar. Yola çıkmadan büyükelçiliğe ve INCB ülke sayfasına bak.
Kendi ülkenden çıkarken
Bazı ülkeler ilaçları çıkışta da kontrol eder. Örneğin Birleşik Krallık'ta bazı kontrole tabi ilaçlardan 3 aylık veya daha fazla miktarı yurt dışına götürmek için ihracat lisansı gerekir. Lisans başvurusu seyahatten en az 10 gün önce yapılmalıdır (TravelHealthPro: Medicines and travel). Türkiye'den kontrole tabi bir ilaçla çıkacaksan, bir sınır veya ek belge gerekip gerekmediğini doktoruna veya eczacına sor.
Gezginlerin en çok sorduğu ülke kuralları
İşte bazı popüler destinasyonlar için resmi kaynakların söyledikleri. Kurallar değişir, bu yüzden seyahatinden hemen önce bağlantıdaki sayfaya tekrar bak.
Yunanistan
Reçeteli ilaçlarını yanında getir ve kaldığın süre boyunca ihtiyacın olan miktarı belirten bir doktor mektubu taşı. İlaçları reçete etiketli orijinal kutusunda tut, reçetedeki ad da pasaportundakiyle aynı olmalı. Kontrole tabi ilaçlar için seyahatten önce Yunanistan Uyuşturucuyla Mücadele Örgütü OKANA ile iletişime geç. Yunanistan Ulusal İlaç Kurumu da yardımcı olabilir (GOV.UK: Yunanistan seyahat tavsiyesi).
Amerika Birleşik Devletleri
FDA, yabancı uyruklu kişilerin 90 günlük ilaç getirmesine izin veriyor. Doktorundan bir mektup ve reçetenin İngilizce bir kopyasını taşımanı öneriyor. Kontrole tabi maddelerde neye izin verildiğine genellikle ABD Uyuşturucuyla Mücadele İdaresi (DEA) karar verir (FDA: Personal importation).
Japonya
Japonya katıdır. Amfetamin veya metamfetamin içeren ilaçları, Türkiye'de reçeteyle yazılmış olsalar bile ülkeye sokamazsın. Japonya'nın Narkotik Kontrol Dairesi bunun Adderall'ı da kapsadığını doğruluyor. Morfin gibi narkotikler ve lisdeksamfetamin gibi bazı diğer DEHB ilaçları için evden çıkmadan izin gerekir (MHLW Narcotics Control Department). Diğer reçeteli ilaçlarda 1 aylık miktarın üstü için İthalat Onayı gerekir (MHLW: Bringing medicines into Japan). Birleşik Krallık'ın seyahat tavsiyesi, psödoefedrin içeren bazı soğuk algınlığı ilaçlarının ve kodein içeren bazı ağrı kesicilerin Japonya'da taşınmasının yasa dışı olduğunu da ekliyor.
Singapur
İlacın kontrole tabi bir madde içeriyorsa, varıştan en az 2 hafta önce Sağlık Bilimleri Kurumu'ndan (HSA) onay alman gerekir. Onaysız olarak, yasaklı olmayan diğer ilaçlardan en fazla 3 aylık miktar getirebilirsin. Reçeteni veya doktor mektubunu taşı ve her ilacı etiketli kutusunda tut (HSA: Travelling with medications to Singapore).
Birleşik Arap Emirlikleri
Başka yerlerde reçeteyle yazılan ya da reçetesiz satılan bazı ilaçlar BAE'de kontrole tabidir. Birleşik Krallık'ın seyahat tavsiyesi, ilaç getirmeden önce BAE Sağlık Bakanlığı'ndan onay almanı ve başvuruların 5 iş gününe kadar sürdüğünü söylüyor (GOV.UK: BAE seyahat tavsiyesi).
Birleşik Krallık
Ziyaretçiler, yukarıda anlatılan doktor mektubuyla en fazla 3 aylık ilaç getirebilir. Kontrole tabi madde içeren ilaçlar, Birleşik Krallık'a girerken veya çıkarken el bagajında kalmalıdır (GOV.UK).
İlaçlarınla uçarken
El bagajında tut
İlaçlarını kabin çantana koy ki kaybolan veya geciken bir valiz seni ilaçsız bırakmasın. TravelHealthPro, kabin çantan kaybolur veya çalınırsa diye bagaja verdiğin valize de biraz yedek ilaç koymanı öneriyor.
Sıvılar, inhalerler ve şırıngalar
Birleşik Krallık havalimanlarında 100 ml'yi aşan zorunlu sıvı ilaçlar, yolculuk için gereken inhalerler, şırıngalar ve tıbbi ekipman sıvı sınırının istisnasıdır. 100 ml'den büyük bir kaptaki sıvı ilaç için doktor mektubun veya reçeten gibi, ilacın sana yazıldığını gösteren bir kanıt gerekir (GOV.UK: el bagajı kısıtlamaları). Başka ülkelerde de benzer istisnalar var, ama kalkış havalimanının kurallarını kontrol et ve taramadan önce güvenlik görevlilerine söyle. Daha fazla havalimanı ipucu için havalimanı güvenliğinden daha hızlı geçme rehberimize bak (İngilizce).
İğneler ve soğuk saklanması gereken ilaçlar
İnsülin veya biyolojik ilaçlar gibi kendi kendine enjekte edilen tedavilerin çoğu zaman soğuk kalması gerekir. Birleşik Krallık havalimanlarında soğutucu jel paketler el bagajında serbesttir, buz aküleri için havalimanıyla iletişime geçersin. Uzun bir yolculukta ilacını doğru sıcaklıkta nasıl tutacağını havayolu şirketine ve eczacına sor.
Saat dilimleri
Bir ilacı belirli saatlerde alıyorsan, saat dilimlerini geçerken programı nasıl ayarlayacağını doktoruna veya eczacına sor. Gerisi için jet lag'i en aza indirme rehberimiz yardımcı olur.
Peki ya esrar ve CBD?
Bir yerde yasal olan tıbbi esrar reçetesinin veya CBD ürününün yurt dışında da yasal olduğunu varsayma. Esrar birçok ülkede yasa dışıdır ve bazı CBD ürünlerinde eser miktarda THC bulunur. Esrar bazlı bir şeyi valizine koymadan önce gideceğin ülkenin resmi kurallarına bak. Yazılı olarak net bir evet alamıyorsan evde bırak.
İlacın yurt dışında biterse veya kaybolursa
Türkiye'den aldığın bir reçete, yabancı bir eczanede çoğu zaman geçmez. Örneğin Birleşik Krallık'ta ilacını bir İngiliz doktorun yazması gerekir. İşine yarayacaklar:
- Yerel bir doktora görün: Dışişleri Bakanlığı'na göre Türk büyükelçilikleri ve konsoloslukları seni yerel hastane ve doktorlara yönlendirebilir, ancak hastane masraflarını karşılamaz (Konsolosluk Rehberi).
- Etken madde adlarını göster: reçete kopyan ve doktor raporun, yerel bir doktorun aynı etken maddeyi bulmasına yardım eder.
- Sadece gerçek eczanelerden al: CDC, bazı ülkelerde sahte ilacın yaygın olduğu konusunda uyarıyor (CDC: Counterfeit medicine).
Böyle bir durumda, indiğin andan itibaren mobil verinin olması işleri kolaylaştırır. Bir eczane bulabilir, çeviri uygulaması kullanabilir, Türkiye'deki doktoruna e-posta atabilir ya da seyahat sigortanı arayabilirsin. Seyahat eSIM'i bunu dolaşım ücreti olmadan sağlar. Yola çıkmadan yüklersin, vardığında çalışır (eSIM nasıl kurulur).
Avrupa (Bouygues Telecom, arama ve SMS için Fransız +33 numarasıyla) · Amerika Birleşik Devletleri · Asya · Tüm destinasyonları gör
Uçuş öncesi kontrol listen
- Gideceğim ülkenin ve aktarma yaptığım ülkelerin ilaç kurallarını resmi bir web sitesinden kontrol ettim.
- İlaçlarımdan herhangi birinin kontrole tabi olup olmadığını doktoruma veya eczacıma sordum.
- Gereken izin, sertifika veya onaylar yanımda ve yazdırılmış.
- İlaçlarım orijinal, etiketli ambalajlarında.
- Reçetelerimin kopyası ve etken madde adlarını içeren bir doktor raporum var.
- Seyahate yetecek kadar, biraz da fazlasını, gideceğim ülkenin sınırını aşmadan aldım.
- İlaçlarım el bagajımda.
- Farklı saat dilimlerinde dozlarımı nasıl alacağımı planladım.
- İzin verildiğine dair yazılı onayım yoksa esrar bazlı ürünleri evde bıraktım.
Seyahatin geri kalanı için mi hazırlanıyorsun? Yurt dışına giderken mutlaka alınması gereken eşyalar listemize bak (İngilizce).
Sıkça Sorulan Sorular
Reçeteli ilaçlarla yurt dışına seyahat edebilir miyim?
Çoğu durumda evet, kendi kişisel kullanımın için ve makul miktarlarda. İlaçları orijinal ambalajında tut, reçeteni ve doktor raporunu yanına al ve önce gideceğin ülkenin kurallarını kontrol et. Kontrole tabi ilaçlar için seyahatten önce izin veya onay gerekebilir.
Doktor raporuyla gümrükten ilaç geçer mi?
Çoğu zaman evet, ama doktor raporu tek başına her zaman yetmez. Birçok ülke miktarı da sınırlar, Singapur veya Japonya gibi bazıları da kontrole tabi ilaçlar için ön onay ister. Gideceğin ülkenin büyükelçiliğine danış.
Uçakta haplar orijinal kutusunda mı olmalı?
Resmi kaynakların önerdiği bu ve Singapur gibi bazı ülkeler bunu şart koşuyor. Eczanedeki etiketli kutu, sınırdaki görevlilere ilacın ne olduğunu ve sana yazıldığını gösterir.
Yurt dışına ilaç çıkarmak yasak mı?
Hayır, genel olarak değil. Kişisel ilaçlara doğru belgelerle genellikle izin verilir. Neyin kısıtlı olduğu ilaca ve ülkeye göre değişir. Bu yüzden kendi ilacının kurallarını hem gideceğin ülkede hem de çıktığın ülkede kontrol et.
Reçetemle yurt dışında ilaç alabilir miyim?
Genellikle hayır. Yurt dışındaki eczaneler yabancı bir reçeteyi çoğu zaman kabul etmez, yerel bir doktora görünmen gerekir. Bu yüzden en iyisi yeterli miktarı yanında götürmek.
Neden Japonya'ya Adderall götüremem?
Adderall amfetamin içerir ve Japonya bunu reçeteyle bile bireysel yolcular için yasaklıyor. Singapur'da kontrole tabi madde içeren ilaçlar için varıştan önce HSA onayı gerekir. Bir DEHB ilacı kullanıyorsan seçeneklerini erkenden doktorunla konuş.
Kontrole tabi ilaçlar nedir?
Güçlü ağrı kesiciler, DEHB ilaçları ve bazı kaygı veya uyku ilaçları gibi narkotik veya psikotrop madde içeren ilaçlardır. Ülkeler bunları daha sıkı denetler, bu yüzden seyahatte çoğu zaman ek belge gerekir.
