Hoe snel je data gaat, hangt af van vier dingen: het type verbinding (glasvezel, kabel, 4G, 5G), je bandbreedte, de vertraging (latentie) onderweg en hoe druk het netwerk is. Het signaal zelf beweegt bijna met de snelheid van het licht. Wat jij als "traag" of "snel" ervaart, komt bijna altijd door een van die vier.
Hieronder leggen we elke factor in gewone taal uit. Je ziet ook hoeveel snelheid alledaagse apps echt nodig hebben, en wat je kunt doen als je mobiele dataverkeer in het buitenland traag aanvoelt.
Hoe snel gaat data eigenlijk?
Mensen halen vaak twee soorten "snelheid" door elkaar. De ene is hoe snel een signaal zich verplaatst. De andere is hoeveel data er per seconde aankomt.
- Snelheid van het signaal. Licht gaat in een vacuüm 299.792.458 meter per seconde (NIST, Engelstalig). In een glasvezelkabel is dat lager, ongeveer 200.000 km per seconde, omdat het glas het licht afremt (ADTRAN, Engelstalig). Dat is zo'n 5 microseconden vertraging per kilometer.
- Datasnelheid. Dit is hoeveel bits er elke seconde aankomen, gemeten in megabits per seconde (Mbps) of gigabits per seconde (Gbps). Dit is het getal waar je internetabonnement en snelheidstests het over hebben.
De afstand alleen is dus zelden het probleem. Een signaal steekt een heel continent over in een fractie van een seconde. Trage pagina's komen meestal door een smalle verbinding, een druk netwerk of een zwak signaal.
Wat bepaalt de snelheid waarmee gegevens worden verzonden?
1. Het type verbinding
Het type verbinding bepaalt de maximale snelheid die je kunt halen.
- Glasvezel: data gaat als lichtpulsen door glas. Dit geeft de hoogste snelheden en weinig vertraging.
- Kabel (coax): snel, maar je deelt de lijn met je buren, dus op drukke momenten kan het trager worden.
- DSL (telefoonlijn): meestal trager, en de snelheid daalt naarmate je verder van de centrale woont.
- Satelliet: het signaal moet een lange weg afleggen, dus de vertraging is hoger. Systemen in een lagere baan beperken dat.
- Mobiel (4G en 5G): radiogolven tussen je telefoon en een zendmast. De snelheid hangt af van de generatie, de frequentieband en je signaal.
Voor 5G heeft de ITU een minimumdoel gesteld van 20 Gbit/s download en 10 Gbit/s upload, maar alleen als piek onder ideale omstandigheden (ITU-R M.2410, Engelstalig). De echte snelheid op je telefoon ligt veel lager. In onze gids over het verschil tussen 4G en 5G (Engelstalig) lees je wat je kunt verwachten.
2. Bandbreedte
Bandbreedte is de maximale hoeveelheid data die je verbinding per seconde kan vervoeren. Zie het als het aantal rijstroken op een snelweg. Met meer rijstroken kan er meer data tegelijk door. Het telt vooral als je grote bestanden downloadt, in 4K streamt of de verbinding met meerdere apparaten deelt.
3. Latentie
Latentie (of "ping") is de tijd die een klein datapakket nodig heeft om zijn bestemming te bereiken, gemeten in milliseconden (ms). Die hangt af van de afstand tot de server en het aantal routers onderweg. Een lage latentie is belangrijk voor videobellen, online games en alles wat live is. Voor 5G is het minimumdoel van de ITU voor het radiogedeelte 4 ms (1 ms voor gespecialiseerd gebruik), onder ideale omstandigheden (ITU-R M.2410, Engelstalig).
4. Drukte en snelheidslimieten
Als veel mensen tegelijk dezelfde zendmast of kabellijn gebruiken, krijgt iedereen een kleiner deel. Daarom zakt de snelheid vaak 's avonds, in stadions, op vliegvelden en op festivals. Sommige abonnementen remmen je snelheid ook af als je databundel op is, of beperken bepaalde soorten verkeer. In de voorwaarden van je abonnement of je provider staat of dat voor jou geldt.
In Nederland moet je internetaanbieder in je contract zetten welke snelheid je kunt verwachten. Bij vast internet gaat het om de minimale, de normaal beschikbare en de maximale download- en uploadsnelheid. Bij mobiel internet om de geraamde maximale snelheid. Ook mag een aanbieder je verbinding vertragen of stopzetten als je databundel op is (ACM: Internettoegang en snelheid).
5. Je signaal, je toestel en je omgeving
Muren, vloeren en de afstand tot de zendmast of router maken het signaal zwakker. Een oudere telefoon of router ondersteunt misschien de nieuwste standaarden niet en kan dus niet de volledige snelheid gebruiken. Volle signaalstreepjes laten alleen de signaalsterkte zien, niet hoe druk het netwerk is. In onze gids over het verschil tussen wifi en mobiele data (Engelstalig) lees je hoe de twee verbindingen zich gedragen.
Hoe wordt datasnelheid gemeten?
Met drie begrippen beantwoord je de meeste vragen:
- Bandbreedte of datasnelheid: hoeveel data per seconde, in Mbps of Gbps.
- Latentie: de vertraging, in ms.
- Download- en uploadsnelheid: data die naar je toestel komt en data die ervan vertrekt. Voor videobellen en uploaden heb je ook een goede uploadsnelheid nodig.
Een detail waar veel mensen over struikelen: snelheden staan in megabits (Mb), bestandsgroottes in megabytes (MB). Een byte is 8 bits, dus met een verbinding van 100 Mbps haal je in het beste geval ongeveer 12,5 MB per seconde.
Hoeveel snelheid heb je nodig?
Minder dan de meeste mensen denken. Dit zijn de cijfers die de diensten zelf publiceren:
- Netflix: 3 Mbps voor HD (720p), 5 Mbps voor Full HD (1080p) en 15 Mbps voor 4K (Netflix Helpcentrum).
- YouTube: ongeveer 2,5 Mbps voor 720p, 5 Mbps voor 1080p en 20 Mbps voor 4K (YouTube Help).
- Zoom: 1,2 Mbps voor een videogesprek in 720p met één persoon, en 3,8 Mbps upload en 3,0 Mbps download voor 1080p (Zoom, Engelstalig).
Tel deze cijfers bij elkaar op als meerdere mensen of apparaten één verbinding delen. Wil je weten hoeveel dataverkeer deze activiteiten verbruiken? Lees hoe je je dataverbruik op je iPhone controleert.
Waarom is mijn mobiele data traag op reis?
In het buitenland krijg je je snelheid van het lokale netwerk waarmee je verbonden bent, en daar gelden dezelfde factoren. Je telefoon zit misschien op een drukke zendmast, in een gebied met zwakke dekking, of op 4G terwijl je 5G verwachtte. Een reis-eSIM verandert niets aan de natuurkunde. Wel kun je een abonnement kiezen dat de lokale netwerken gebruikt van het land waar je naartoe gaat, zodat je eigen abonnement erbuiten blijft.
Probeer deze stappen in deze volgorde:
- Kijk welk netwerktype je hebt. Zoek bovenaan je scherm naar 4G, LTE of 5G. Zie je alleen 3G of geen data, ga dan op een betere plek staan, bijvoorbeeld bij een raam.
- Zet de vliegtuigmodus tien seconden aan zodat je telefoon opnieuw verbinding maakt. In onze gids over de vliegtuigmodus lees je hoe.
- Controleer je databundel. Kijk of je nog data over hebt en of de juiste lijn is ingesteld voor mobiele data. Lees hoe mobiele data werkt (Engelstalig).
- Test op een ander netwerk of op een ander moment. Is het alleen traag op één drukke plek, dan is drukte waarschijnlijk de oorzaak.
- Kom je er nog steeds niet uit? Loop onze lijst met problemen met mobiele data en oplossingen (Engelstalig) door.
Ga je naar de Verenigde Staten? Met een eSIM met alleen data ben je direct na aankomst online, zonder roamingkosten. Kies de hoeveelheid data die bij je reis past. Hulp nodig bij het kiezen? Lees onze gids over eSIM-databundels (Engelstalig).
Alleen data voor de Verenigde Staten · Verenigde Staten 10GB, 20GB of 50GB · Ga je ergens anders heen? Zoek je bestemming
Veelgestelde vragen
Wat bepaalt de snelheid waarmee gegevens worden verzonden?
Het type verbinding, de bandbreedte, de latentie en de drukte op het netwerk. Ook je signaalsterkte en je toestel tellen mee, vooral op mobiel.
Hoe snel gaat data over het internet?
Het signaal gaat bijna met de snelheid van het licht: ongeveer 200.000 km per seconde in een glasvezelkabel. De snelheid die jij merkt, in Mbps, hangt af van je verbinding en hoe druk het netwerk is.
In welke eenheid meet je de snelheid van dataverkeer van en naar je provider?
In bits per seconde, meestal megabits per seconde (Mbps) of gigabits per seconde (Gbps). Dat heet de datasnelheid of bandbreedte.
Wat is het verschil tussen bandbreedte en latentie?
Bandbreedte is hoeveel data er per seconde kan bewegen. Latentie is hoe lang één stukje data nodig heeft om aan te komen. Je kunt veel bandbreedte hebben en toch vertraging merken als de latentie hoog is.
Waarom is mijn telefoon traag, zelfs met volle signaalstreepjes?
De streepjes laten de signaalsterkte zien, niet hoe druk of hoe goed het netwerk is. Een drukke zendmast, een zwakke uploadverbinding of een abonnement met een snelheidslimiet kan je afremmen, ook met een sterk signaal.
Waarom is de ene website traag terwijl andere snel zijn?
Het probleem kan bij de website liggen, bijvoorbeeld een overbelaste server, of op de route ernaartoe. Laden andere sites gewoon snel, dan ligt het waarschijnlijk niet aan je eigen verbinding.
Maakt mijn toestel uit voor de datasnelheid?
Ja. Een telefoon, laptop of router die de nieuwste standaarden niet ondersteunt, kan de volledige snelheid van een snel netwerk niet benutten.
Is 5G altijd sneller dan 4G?
Niet altijd. 5G is gemaakt voor hogere pieksnelheden en minder vertraging, maar de echte snelheid hangt af van je signaal, de frequentieband en hoeveel mensen de zendmast delen. Lees heb je een 5G-simkaart nodig (Engelstalig) voor meer uitleg.
Is wifi sneller dan mobiele data?
Niet vanzelf. De snelheid van wifi hangt af van de verbinding erachter en van hoeveel mensen die delen. Een druk gedeeld netwerk kan trager zijn dan een goed 4G- of 5G-signaal.
